Stowarzyszenie "Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej"

łąka    flaga GJ    godło GJMapa gminy Jednorożec

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


        Publikacje

  • Książka Jednorożec. Historia wsi (2015)
  • Książka I wojna światowa w gminie Jednorożec (2013)
  • Film Polska Kępa (2013)
  • Folder 150. rocznica powstania styczniowego na Ziemi Jednorożeckiej
  • Książka Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej. T.1. wyd.2 rozsz. i uzup.
  • Książka Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej. T.2
  • Książka Zapiski Ziemi Jednorożeckiej
  • Film Polska Kępa
  • Folder Ochrona przyrody w Gminie Jednorożec
  • Książka Ruch oporu w gminie Jednorożec 1939-1945
  • Książka Słowa najprostsze. Zbiór wierszy
  • Książka Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej. T.1
  • Folder Tradycje niepodległościowe
  • Folder okolicznościowy z poświęcenia tablicy pamiątkowej w Lipie
  • Folder I wojna światowa w gminie Jednorożec
  • Pierwsza karta pocztowa Gmina Jednorożec
  • Głos Gminy Jednorożec. Kwartalnik Lokalny

    Jednorożec. Historia wsi, 2015 r.
Ksiazka

Magia monografii - recenzja

    Na to zapewne Jednorożec czekał od lat. Ale cierpliwość w tym względzie jest jak najbardziej wskazana. W końcu lepiej dokładniej poznać lokalną historię niż później narazić się na krytykę… W końcu jednak stało się i prasę drukarską opuściła wreszcie monografia dziejów Jednorożca. Raj dla duszy każdego regionalisty, nie tylko wywodzącego się z samej gminy.
      Pomysł na wydanie takiej publikacji wyszedł od najaktywniejszego środowiska w każdej społeczności, czyli od organizacji pozarządowej. Stowarzyszenia „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej” mieszkańcom tej gminy nie trzeba przedstawiać, zdążyło ono bowiem już zaskarbić sobie sympatię tutejszej społeczności. Jest także coraz bardziej cenione poza swoimi granicami – przez organizacje naukowe czy historyczne z całego Mazowsza. Jego członkom udało się wydać kilka istotnych książek historycznych i wykonać świetną robotę związaną m.in. z upamiętnieniem setnej rocznicy I wojny światowej w naszym powiecie. Ale nie da się ukryć, że w tym zestawie osiągnięć brakowało czegoś istotnego. Czegoś, co przed świętami Bożego Narodzenia trafi do szerszego grona odbiorców. W sam raz na prezent pod choinkę! Tym prezentem ma być monografia historyczno-kulturalna samego Jednorożca.
   Do tej pory największa wieś w całym powiecie przasnyskim nie doczekała się całościowego opisu swojej historii. Dlaczego? Pewnie na to pytanie można znaleźć kilka odpowiedzi. Ale nie ma co się oglądać wstecz. Chyba że uczyni się to z książką zatytułowaną „Jednorożec. Historia wsi”, której autorką jest Teresa Wojciechowska, prezes jednorożeckich „przyjaciół”. I trzeba przyznać, że mało kto jest tak uprawniony do napisania takiej pozycji, jak właśnie szefowa Stowarzyszenia „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej”.
    Teresa Wojciechowska jest z wykształcenia (i zamiłowania) bibliotekarką. Od wielu lat zbierała materiały poświęcone swojej rodzinnej miejscowości i jej okolicom. Im dłużej zaś to robiła, tym dotkliwszy okazywał się brak całościowego wydawnictwa poświęconego Jednorożcowi. Nie zmieniły tego nawet artykuły publikowane w lokalnej prasie – w tym zwłaszcza w „Głosie Gminy Jednorożec”, w którym autorka zawarła obszerne zestawienie zebranych materiałów. Czas był więc na krok dalej. Choć nie było to takie proste, bo jak stworzyć zwartą księgę z czegoś, co jest tak bogatym materiałem, a zarazem – jedynie strzępkiem dużo obszerniejszych wspomnień, których nie udało się utrwalić?
To wiedziała tylko pani Teresa, która stopniowo dojrzała do tego, by zabrać się do pisania najważniejszego dzieła swojego życia. I tą drogą jedna z najistotniejszych książek dla społeczności jednorożeckiej staje się faktem - Do napisania książki o rodzinnej miejscowości skłoniło mnie przede wszystkim to, iż Jednorożec nie posiadał do tej pory całościowego opracowania swojej historii. (…) Jako bibliotekarka widziałam także, jak potrzebna jest taka publikacja, ponieważ niejednokrotnie czytelnicy poszukiwali informacji historycznych o naszej wsi – tak wyjaśnia motywy pracy sama autorka. A zatem w parze z pasją badacza szła troska o zachowanie wiedzy dla kolejnych pokoleń. Które – co ważne – dalej chcą zgłębiać historię swojej małej ojczyzny.
    Całą monografię można podzielić na dwie części. Pierwsza z nich – stricte historyczna – zawiera syntezę najważniejszych informacji związanych z historią wsi, od XVI wieku po czasy najnowsze. Nie będzie to część zbyt rozbudowana, ale i sama autorka zaznaczyła we wstępie, że nie chciała lub nie była w stanie rozwinąć wszystkich wątków historycznych z ostatnich 500 lat. Dla regionalisty dużo ważniejsza będzie jednak część druga powstałej książki. Tu bowiem znajdą się materiały źródłowe, które dla mieszkańców tych ziem mogą mieć wartość bezcenną.
Spisane rozmowy z mieszkańcami Jednorożca, „minimonografie” szkół znajdujących się w tej wsi, historia kościoła, wreszcie zestaw informacji na temat jednorożeckich organizacji społecznych – to jest prawdziwa tkanka każdej małej ojczyzny. Być może źródła ustne nie są tak wiarygodne jak dokumenty, ale będą esencją całej publikacji. Co jak co bowiem, ale żywe słowo konkretnej postaci zdecydowanie bardziej ubarwia taką monografię niż najskrupulatniejsze nawet statystyki.
Pozostaje zatem życzyć tylko autorce wytrwałości – by nie spoczywała na laurach, tylko dalej próbowała zgłębiać wiedzę o przeszłości sięgającej może nie dalej niż dwie przecznice od miejsca jej zamieszkania. Dla historyka Europy taka wiedza nie będzie może najbardziej przydatna. Dla setek mieszkańców Jednorożca stanie się ważniejsza niż odkrycie prawdziwych intencji wybuchu wojen, po których pozostało już tylko wspomnienie w księgach martwych…
dr Michał Wiśnicki
  

I wojna światowa w gminie Jednorożec, 2013 r.

okładka książkiRecenzja 
W 2014 r. przypada setna rocznica wybuchu I wojny światowej. W wielu miejscach w Polsce organizowane będą rekonstrukcje  bitew i okolicznościowe uroczystości. Już teraz wydawane są  publikacje ukazujące oblicza Wielkiej Wojny w obrębie „małych ojczyzn”.
 W powiecie przasnyskim jako pierwsze w tej dziedzinie wystartowało Stowarzyszenie „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej” z książką „I wojna światowa w gminie Jednorożec”. Autor pracy, Zbigniew Lorenc, nauczyciel i regionalista, w przystępny sposób naświetla sytuację międzynarodową przed wybuchem I wojny światowej, omawia przebieg walk latem i jesienią 1914 r. na północnym Mazowszu  oraz działania zbrojne prowadzone w ramach „operacji przasnyskiej” z lutego 1915 r. i bitwy przasnyskiej z lipca 1915 r. Końcowe partie książki poświęcone są bilansowi zniszczeń i sytuacji ludności cywilnej w powiecie przasnyskim ze szczególnym uwzględnieniem okolic Jednorożca.
Autor opisuje również cmentarz wojenny w Jednorożcu oraz uroczystości rocznicowe, które na terenie stolicy gminy zorganizowane zostały w lipcu 2012 i 2013 r. Zaletą książki są liczne fotografie i ilustracje, pochodzące ze zbiorów Mirosława Krejpowicza oraz mapki działań wojennych w opracowaniu Mariusza Maciaszczyka i Rafała Szewczaka.
Książka Zbigniewa Lorenca powinna obowiązkowo znaleźć się na półkach bibliotek oraz w zbiorach miłośników lokalnej historii, nie tylko z okolic Jednorożca.
                                       
Piotr Kaszubowski
 Prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej


OkładkaFilm Polska Kępa 2013

Film Polska Kępa 2013 jest relacją z Biwaku Patriotycznego na Polskiej Kępie w dniu 22 czerwca 2013 roku, zorganizowanego w 150. rocznicę potyczki powstańców styczniowych w tym miejscu. Film dokumentuje przebieg biwaku, poczynając od przybywania uczestników w godzinach południowych, poprzez niemal wszystkie atrakcje (m.in. konkursy, koncert, pokaz płetwonurków, atrakcje przygotowane przez Nadleśnictwa) i najważniejsze wydarzenia (Msza św., Apel poległych), jakie miały tu miejsce do późnego wieczora. Duży fragment filmu stanowi zapis inscenizacji  w wykonaniu grupy rekonstrukcyjnej. Ten film mówiący
o Polskiej Kępie jest znakomitą pamiątką dla tych, którzy uczestniczyli w IV Biwaku Patriotycznym, a tych którzy nie znają jeszcze tego miejsca z pewnością zachęci aby poznać bliżej jego historię.
           Nagrania do filmu są dziełem  Rafała Suskiego z Olsztyna, podobnie jak montaż  i realizacja całości. To już drugi film o Polskiej Kępie, którego pomysłodawcą i autorem jest pan Rafał. Pierwszy zrealizował w roku 2011 we współpracy z naszym Stowarzyszeniem.
T.W.

Folder 150. rocznica powstania styczniowego

 na Ziemi Jednorożeckiej, 2013 r.

     W czerwcu 2013 r. ukazał się folder z okazji 150. rocznicy powstania styczniowego wydany przez nasze stowarzyszenie, który ma na celu przywrócenie pamięci o wydarzeniach z 1863 r. Opracowane przez Zbigniewa Lorenca materiały są adresowane do każdego, kto chciałby dowiedzieć się więcej o insurekcji styczniowej, niż można przeczytać w podręcznikach do historii. Jest to zbiór podstawowych informacji dotyczących działań partii powstańczych na terenie gminy Jednorożec. Obrona Polskiej Kępy i Bitwa pod Żelazną odbiły się szerokim echem w całej Polsce, czego dowodem mogą być artykuły w prasie powstańczej. Oprócz opisu działań zbrojnych, w folderze zamieszczone są również informacje o Biwakach Patriotycznych, których głównymi organizatorami są: Stowarzyszenie „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej” oraz Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Krasnosielckiej.
Znajduje się również wzmianka dotycząca pomnika poświęconego bitwie pod Żelazną Rządową – Rzodkiewnicą, który powstanie w Żelaznej Rządowej.
    Foldery były rozpowszechniane podczas Biwaku Patriotycznego na Polskiej Kępie
w dniu 22 czerwca 2013 r., a będą też podczas uroczystości odsłonięcia pomnika w Żelaznej Rządowej w listopadzie tego roku. Ponadto zostały przekazane szkołom, bibliotekom, organizacjom społecznym oraz mieszkańcom gminy Jednorożec zainteresowanym wydarzeniami sprzed 150 lat.
Zbigniew Lorenc


Źródła... T. 1, wydanie drugie, 2013 r.

źródła wyd. 2



Wznowienie wydanych po raz pierwszy w 2009 roku I tomu „Źródeł do dziejów Ziemi Jednorożeckiej" było spowodowane wyczerpaniem nakładu oraz zainteresowaniem czytelników tą publikacją i chęcią jej nabycia.
Stanowi ona pomoc źródłową dla badaczy historii gminy Jednorożec, powiatu przasnyskiego i Północnego Mazowsza. W obecnym wydaniu „Źródeł…” zostały naniesione poprawki, a także uzupełniono je o kilka stron materiału ikonograficznego.





Powrót

Drugi tom Źródeł..., 2012 r.

drugi tom

II tom „Źródeł  do dziejów Ziemi Jednorożeckiej” stanowi kontynuację wydania z 2009 r. Książka stanowi zbiór różnorodnych źródeł dotyczących gminy Jednorożec od 1863 r. do 1991 r.  Znajdziemy w niej m.in. opisy walk pod Żelazną i Polską Kępą, opisy zniszczenia Jednorożca po działaniach wojennych w latach 1914 – 1915, czy list Kurpianki z 1901 r. Na uwagę zasługuje artykuł opisujący ogromne przemiany jakie zaszły na Kurpiowszczyźnie po II wojnie światowej.  Polecam też zapoznanie się z Programem Rozwoju Gospodarczego Gminy Jednorożec do 1980 r. Warto zwrócić uwagę na źródła ikonograficzne – głównie fotografie, gdyż niektóre mają bez mała 100 lat.  Możemy zobaczyć zdjęcie z wizyty prezydenta Ignacego Mościckiego w 1930 r.  w Jednorożcu, uroczystość oddania do użytku Ośrodka Zdrowia  w 1962 r., czy otwarcia stadionu w 1978 r. Książka zawiera unikatowe zdjęcia z Ulatowa – Pogorzeli, Parciaki – Stacji, Połoni, Żelaznej, czy z regulacji Orzyca w latach 1934 – 35. Ta niepozorna książka zawiera wiele informacji mogących zainteresować nie tylko mieszkańca naszej gminy.
                                                                Małgorzata Makowska
Powrót

Zapiski Ziemi Jednorożeckiej, 2011 r.

Okładka książkiRecenzja „Zapisków …”

[…] Na całość tej publikacji składają się cztery rozdziały. Po ciekawie przedstawionej charakterystyce gminy, wzbogaconej zdjęciami, czytelnik dociera do historycznego rysu miejscowości. Wspaniałe ujęcie retrospektywne zatrzymuje czas czytelnika i przenosi go do przodków, zapoznając , a niektórym przypominając, jak się żyło , czym zajmowali się Kurpie i jaka była ich mentalność. Po przeczytaniu, cisną się pytania i refleksje, co wiemy o tych, którzy odeszli, jedni w chwale, a inni w zapomnieniu… Dlatego uważam, że „Rys historyczny” przyczyni się do pogłębienia wiedzy o kulturze materialnej i duchowej Kurpiów.
W kolejnym, rozdziale II, poznajemy „Portrety wsi”, to prawdziwe bogactwo o mieszkańcach tzw. „małej ojczyzny”, którzy uczciwie pracowali, udzielali się społecznie oraz wykazywali heroizmem, gdy trzeba było bronić rodzinnej ziemi. Myślę, że każdy chętnie przeczyta o swojej miejscowości. A może analizowana publikacja, zachęci mieszkańców do podzielenia się rodzinnymi, często zakurzonymi pamiątkami? Oby tak się stało, ponieważ ludzie przemijają, a pamięć pozostaje i należy ją przechowywać. Liczę, że „Zapiski…” staną się dla innych inspiracja do tworzenia.
Rozdział III poświęcony jest historii, bo jak wiadomo, pamięć ludzka jest krucha i należy rejestrować fakty. Autorzy kolejnych artykułów ciekawie przedstawiają tradycje niepodległościowe w gminie, sięgają do powstania styczniowego, tym samym przybliżają bohaterstwo ludności północnego Mazowsza, obnażają prawdę o człowieku, w ważnych chwilach dziejowych. Zdjęcia oraz mapki wzbogacają artykuły. Należy podkreślić, że autorzy dotarli do faktów, które dla większości mieszkańców były nieznane, tym bardziej należy zapoznać się z nimi.
Rozdział IV „Wspomnienia, pamiętniki, relacje” czyta się jednym tchem. Nie podejmę się oceny, bo to zbyt trudne, natomiast radzę innym przeczytać i także pochylić czoło nad tymi, którym przyszło żyć w czasach okupacji. Wojna zabrała im dzieciństwo, młodość, najbliższych i … często życie. Wraz z zakończeniem wojny, w tych, którzy przeżyli, nie nastapił spokój i nie wyschły łzy. Bolesne przeżycia mieszkańców, niech nam uświadomią, że żyjemy w wolnym kraju, powinniśmy mieć w sobie więcej optymizmu, szacunku dla starszych, dbać o kulturę i poszanowanie języka ojczystego.
„Zapiski Ziemi Jednorożeckiej” to trud wielu osób, dlatego liczę, że inni także sięgną po interesującą książkę, odnajdą wspomnienia o bliskich lub miejscach, w których żyją. […]
Ożywienie myśli o Gminie Jednorożec, w publikacji, jest z pewnością ważnym wydarzeniem dla wszystkich mieszkańców. Polecam tę książkę.
                                                                                                Bożena Szulc
Powrót

Film Polska Kępa, 2011 r.

    
Okładka filmuFilm dokumentalny „Polska Kępa” przedstawia historię miejsca w naszej gminie, gdzie w czerwcu 1863 roku oddział powstańczy powstrzymał ofensywę wojsk carskich.
W filmie zaprezentowane są kadry z inscenizacji historycznej grupy rekonstrukcyjnej, która rozbiła tu swój obóz 3 września 2011 r.  Na płycie znalazły się też wywiady z głównymi inicjatorami wskrzeszenia pamięci o tym historycznym miejscu.
    To pierwsze wydawnictwo multimedialne naszego Stowarzyszenia. Materiał do filmu nagrał i zrealizował Rafał Suski we współpracy z S„PZJ”.
Powrót

Folder przyrodniczy, 2010 r.

FolderFolder „Ochrona przyrody w gminie Jednorożec”, opracowany przez Monikę Czajkowską, stanowi kompetentne, a zarazem przejrzyste i wszechstronnie ujmujące temat źródło wiedzy. Można w niej znaleźć wykaz gatunków roślin, zwierząt i grzybów chronionych, pomniki przyrody, jak też ciekawe fotografie przyrodnicze z terenu gminy.
Wydawnictwo S „PZJ” jest atrakcyjna metoda prezentowania treści ekologicznych w kształceniu dzieci i młodzieży, jak i osób dorosłych.
                                                                                           Jolanta Zagożdżon







Ruch oporu w gminie Jednorożec 1939-1945, 2011 r.

Poznajmy historię II wojny światowej

   Okładka "Poznajmy historię II wojny światowej"
W publikacji „Ruch oporu w gminie Jednorożec 1939 – 1945” Aleksander Drwęcki podaje w krótkim zarysie historię gminy Jednorożec do lat międzywojennych. W dalszej części ksiązki opisuje lata wojny i okupacji hitlerowskiej. Główna jej część dostarcza informacji na temat wszystkich organizacji niepodległościowych działających na terenie gminy oraz oddziałów partyzanckich i wywiadowczych. Autor pisze też o represjach niemieckich, jakie dotknęły walczących. W ostatnim rozdziale omawia działalność niepodległościowego podziemia zbrojnego po 1945 roku.






  Powrót
   Słowa najprostsze. Zbiór wierszy - pierwszy tomik poezji, 2010 r.
   
okładka tom wierszyNowe wydawnictwo Stowarzyszenia „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej”. Wiersze zebrała, opracowała i poprzeziła wstępem prezez S"PZJ" Teresa Wojciechowska.
Publikacja  jest próbą poetyckich talentów  amatorów, którzy mieszkają lub pochodzą z terenu naszej gminy, albo są sympatykami Ziemi Jednorożeckiej.
Zbiór prezentuje wiersze sześćdziesięciu ośmiu osób - twórców w różnym wieku. Liryki mają różnorodne formy, a ich tematyka jest bardzo szeroka.
Niech to wydawnictwo, pionierskie w naszej gminie i środowisku, skłoni innych do wyrażania myśli i emocji w wierszach.
Tym zaś, którzy już piszą, doda siły i wyobraźni twórczej oraz zachęci do podzielenia się swoim dorobkiem z innymi, a być może ich utwory zostaną zaprezentowane w kolejnych zbiorkach poezji.


   Powrót 

      Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej T. 1, 2009 r.

okładka źrodła do dziejówPublikacja „Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej T.1” pod redakcją Wojciecha Łukaszewskiego, jest kierowana do szerokiej grupy odbiorców interesujących się historią naszego regionu. Między innymi można tam znaleźć oryginalne zapisy z 1781 r., poprzez które czytelnik może poznać ówczesny język, różniący się zdecydowanie od współczesnego.
„Źródła...” dostarczają informacji na temat funkcjonowania parafii, zależności miedzy kościołem, a ludnością. Ciekawym jest dokument  przekazujący gospodarstwo rolne. Można tu znaleźć informacje dotyczące funkcjonowania władzy lokalnej przed II wojną światową, sposoby działania władzy ludowej po II wojnie, szereg zestawień i tablic ukazujących dane statystyczne dotyczące poszczególnych wsi. Znajdziemy tam również źródła świadczące o działalności grup partyzanckich, przedstawionych przez ówczesną władzę oraz mieszkańców naszego terenu.
Interesujące są zdjęcia udostępnione m.in. przez mieszkańców Ziemi Jednorożeckiej, obrazujące ówczesną rzeczywistość.

Powrót
tradycje niepodległościowe

Folder historyczny, 2009 r.  

Folder „Tradycje niepodległościowe na Ziemi Jednorożeckiej” stanowi zwięzłe kompendium wiedzy na temat ruchu narodowo – wyzwoleńczego na terenie naszej gminy na przestrzeni minionych wieków, wzbogacona ilustracjami i fotografiami. Autorami opracowania są Wojciech Łukaszewski i Zbigniew Lorenc.











Powrót

LipaLipa, 20 lipca 2008 r.

Okolicznościowa broszura opracowana przez Zbigniewa Lorenca i Wojciecha Łukaszewskiego, wydana z okazji uroczystości poświęcenia tablicy w Lipie w dniu 20 lipca 2008 r. Tablica upamiętnia żołnierzy Armii Krajowej, którzy zginęli w walce z UB  i NKWD w Lipie 15 lipca 1945 r. oraz  żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych skazanych wyrokiem sądu komunistycznego i straconych w 1946 r.







Powrót

Folder I wojna światowaFolder  I wojna światowa w gminie Jednorożec, 2008 r.


Broszura przedstawia gminę Jednorożec w okresie I wojny światowej,  ilustrowana fotografiami z tego okresu oraz współczesnymi zdjęciami cmentarzy wojennych.












Powrót

Pierwsza pocztówka, 2008 r.

Pocztówka JednorożecPierwsza w Jednorożcu karta pocztowa „Gmina Jednorożec”, na której znalazły się kadry:
- widok na wijąca się wśród łąk i lasów rzekę Ulatówkę w okolicy Ulatowa – Pogorzeli;
- budynek Publicznej Szkoły Podstawowej w Parciakach,
- panoramę Połoni z kościołem parafialnym,
- tradycyjną kurpiowska chatę w Ulatowo – Słabogórze,
- siedzibę Urzędu Gminy w Jednorożcu,
- przydrożny krzyż w Olszewce,
- mapka gminy Jednorożec.

Powrót


Wykonanie Janusz Wojciechowski | Prawa autorskie SPZJ